برنامه‌ریزی مواد اولیه
محاسبه کسری مواد اولیه پیش از شروع تولید، همراه با مثال
موجودی انبار همیشه همان مقداری نیست که برای سفارش بعدی می‌توان مصرف کرد. بخشی از مواد ممکن است رزرو شده یا منتظر تأیید کنترل کیفیت باشد. در این مقاله، با یک مثال عددی می‌بینیم چگونه نیاز تولید را با موجودی قابل مصرف مقایسه کنیم و کسری مواد را به دست بیاوریم.
برای محاسبه کسری مواد به چه اطلاعاتی نیاز داریم؟
اول باید بدانیم قرار است چه محصولی، با چه تعداد و بر اساس کدام ساختار یا فرمول تولید ساخته شود. نیاز مواد از همین نقطه شروع می‌شود. در یک مثال ساده، اگر هر پمپ دو برد نیاز داشته باشد، برای بیست پمپ به چهل برد نیاز داریم. در محصولی مثل شوینده، واحد محاسبه ممکن است کیلوگرم ماده برای مقدار مشخصی از محصول باشد؛ واحدها باید قبل از مقایسه یکسان شوند.
ساختار محصول باید نسخه مشخصی داشته باشد. اگر طراحی یا فرمول عوض شده ولی برنامه‌ریزی هنوز از مقدار قبلی استفاده کند، گزارش کسری هم قابل اتکا نیست. ضایعات مجاز، بازده یا مصرف اضافی را فقط وقتی وارد محاسبه کنید که مبنای آن در روش مصوب مجموعه روشن باشد؛ اضافه‌کردن درصد دلخواه، دقت گزارش را بیشتر نمی‌کند.
- محصول، تعداد سفارش و نسخه ساختار یا فرمول تولید.
- مقدار مصرف هر ماده یا قطعه برای واحد مبنای تولید.
- واحد اندازه‌گیری و ضریب تبدیل تأییدشده، در صورت نیاز.
- موجودی فیزیکی، وضعیت کیفیت و تعهد مواد به سفارش‌های دیگر.
- تاریخ نیاز مواد و زمان احتمالی دریافت خریدهای باز.
موجودی فیزیکی با موجودی قابل مصرف چه تفاوتی دارد؟
ممکن است پنجاه برد در انبار باشد، اما هشت برد هنوز مجوز مصرف نداشته باشند و ده برد دیگر برای سفارش قبلی کنار گذاشته شده باشند. در این حالت، با فرض جدا بودن این دو گروه، سی‌ودو برد برای سفارش جدید در دسترس است. بنابراین کم‌کردن نیاز سفارش از کل موجودی، می‌تواند نتیجه اشتباه بدهد.
برای این مثال ساده، موجودی قابل مصرف برابر است با موجودی فیزیکی منهای مواد غیرقابل مصرف و مقدار رزروشده برای سایر سفارش‌ها. گروه‌های کسرشده نباید هم‌پوشانی داشته باشند؛ یک ماده را نباید دوبار کم کرد. همچنین اگر سیستم مقدار قابل تخصیص را از قبل محاسبه کرده، نباید رزروها را دوباره از همان عدد کم کنیم. تعریف مبنای گزارش باید روشن باشد.
وضعیت کیفیت در سطح گروه ورودی هم مهم است. در TraceFlow این گروه با بچ نامبر پیگیری می‌شود. مثبت‌بودن موجودی کل یک کد کالا کافی نیست؛ باید بدانیم کدام گروه واقعاً قابل مصرف است. تصمیم آزادسازی یا محدودکردن مواد نیز باید طبق اختیار و روش اجرایی مجموعه انجام شود، نه صرفاً بر اساس یک عدد در گزارش.
مثال آموزشی: مواد لازم برای تولید بیست پمپ
فرض کنید برای هر پمپ صنعتی دو برد، دوازده پیچ و یک مجموعه آب‌بندی لازم است. سفارش جدید بیست دستگاه است و هنوز از این مواد در آن مصرف نشده است. در جدول، مقادیر رزرو مربوط به سفارش‌های دیگر است و با مواد غیرقابل مصرف هم‌پوشانی ندارد. شناسه‌ها و مقدارها فرضی‌اند و داده مشتری نیستند.
کسری هر قلم از رابطه «بیشینه صفر و اختلاف نیاز با موجودی قابل مصرف» به دست می‌آید. برای برد، نیاز چهل عدد و موجودی قابل مصرف سی‌ودو عدد است؛ پس هشت عدد کسری داریم. پیچ کمبود ندارد و مجموعه آب‌بندی چهار عدد کم دارد. مثبت‌بودن موجودی یکی از اقلام، کمبود قلم دیگر را جبران نمی‌کند.
در نمایشگر کوچک، جدول را به چپ و راست بکشید.
| قلم | نیاز ۲۰ پمپ | موجودی فیزیکی | غیرقابل مصرف | رزرو سایر سفارش‌ها | قابل مصرف | کسری |
|---|---|---|---|---|---|---|
| برد الکترونیکی | ۴۰ | ۵۰ | ۸ | ۱۰ | ۳۲ | ۸ |
| پیچ مونتاژ | ۲۴۰ | ۳۰۰ | ۰ | ۶۰ | ۲۴۰ | ۰ |
| مجموعه آب‌بندی | ۲۰ | ۲۵ | ۵ | ۴ | ۱۶ | ۴ |
خریدهای در راه و چند سفارش هم‌زمان را چطور حساب کنیم؟
سفارش خرید باز، معادل موجودی قابل مصرف امروز نیست. اگر هشت برد خریداری شده ولی هنوز دریافت نشده، کسری فعلی همچنان وجود دارد. برای برنامه آینده، زمان دریافت، امکان تأخیر و زمان لازم برای کنترل ورودی را جداگانه بررسی کنید. گزارش «وضعیت امروز» و برآورد «وضعیت در تاریخ نیاز» دو پاسخ متفاوت‌اند و نباید با هم مخلوط شوند.
وقتی چند سفارش از یک ماده مشترک استفاده می‌کنند، یک موجودی را نمی‌توان هم‌زمان برای همه در نظر گرفت. ابتدا اولویت و مقدار تخصیص را مشخص کنید و سپس نیاز باقی‌مانده را محاسبه کنید. اگر سفارش تا حدی تولید شده است، روشن کنید مقدار مصرف‌شده و نیاز باقی‌مانده در گزارش چگونه لحاظ می‌شوند تا مصرف قبلی دوباره در کسری شمرده نشود.
چه خطاهایی گزارش کسری مواد را غیرقابل اتکا می‌کنند؟
گزارش درست به ثبت به‌موقع رسید و مصرف وابسته است. اگر مواد از انبار خارج شده ولی خروج ثبت نشده باشد، موجودی ظاهری بیش از واقع است. از طرف دیگر، اگر رسید ثبت نشده باشد، ممکن است برای ماده موجود دوباره خرید انجام شود. قبل از تصمیم خرید، زمان به‌روزرسانی اطلاعات و اختلاف‌های شناخته‌شده را بررسی کنید.
مواد جایگزین نیز نباید فقط به دلیل شباهت نام، موجودی مشترک محسوب شوند. قابلیت جایگزینی باید بر اساس مشخصات فنی و تأیید مسئولان مربوط روشن باشد. برای مواد تاریخ‌دار یا دارای محدودیت مصرف، مناسب‌بودن آن گروه برای تاریخ و کاربرد موردنظر هم باید بررسی شود. این‌ها ورودی تصمیم برنامه‌ریزی هستند، نه جزئیاتی که بعداً به گزارش اضافه شوند.
- تبدیل‌نکردن کیلوگرم، گرم، بسته و عدد به واحد مبنای مشترک.
- محاسبه بر اساس نسخه قدیمی ساختار محصول یا فرمول.
- استفاده از موجودی کل بدون بررسی رزرو و وضعیت کیفیت.
- کم‌کردن دوباره مواد رزروشده از عددی که قبلاً خالص شده است.
- یکی‌گرفتن خرید باز با مواد دریافت‌شده و قابل مصرف.
در گزارش کسری مواد نرم‌افزار چه چیزی را بررسی کنیم؟
در جلسه معرفی نرم‌افزار، مثال جدول را ارائه کنید و بپرسید مبنای نیاز و موجودی چیست. اگر نتیجه متفاوت است، تفاوت باید با تعریف رزرو، وضعیت مواد یا زمان محاسبه توضیح داده شود. عدد نهایی بدون امکان توضیح مبنا، برای تصمیم خرید کافی نیست. لازم نیست همه مجموعه‌ها دقیقاً از فرمول ساده این مقاله استفاده کنند؛ مهم، سازگاری محاسبه با روش مصوب خودشان است.
TraceFlow گزارش کسری مواد و بخش تأمین و انبار را در سایت معرفی می‌کند. تصاویر و توضیح همان بخش‌ها را ببینید و در جلسه، نحوه لحاظ‌کردن مواردی مثل رزرو، کنترل کیفیت و تاریخ نیاز را برای سناریوی خودتان سؤال کنید. وجود نام یک گزارش به معنی تأیید همه روش‌های محاسباتی یا قابلیت‌های زمان‌بندی احتمالی نیست.